Testament to wyrażenie ostatniej woli, dotyczącej przekazania majątku po śmierci spadkodawcy. Najkorzystniej jest spisać testament notarialny, co utrudni ewentualne podważenie testamentu przez spadkobierców lub osoby w testamencie pominięte. Ile kosztuje testament u notariusza? Bardzo niewiele.

Testament

Testament, to inaczej ostatnia wola. Osoba sporządzająca testament rozporządza w nim majątkiem na wypadek swojej śmierci. Testament określa, kto, co i w jakiej części będzie dziedziczyć po zmarłym. W polskim prawie ustalenia testamentu są nadrzędne wobec zasad dziedziczenia ustawowego, zawartych w Kodeksie Cywilnym.

Dziedziczenie ustawowe zakłada, że spadek przechodzi na najbliższą rodzinę w określonym odgórnie porządku (w pierwszej kolejności dziedziczą małżonek oraz dzieci). Testament może ten porządek burzyć, dopuszczając do dziedziczenia osoby spoza ustawowej kolejki, nawet obce. Trzeba jedynie pamiętać, że tacy spadkodawcy będą musieli zapłacić tak zwany zachowek osobom, które w testamencie nie zostały uwzględnione, a które dziedziczyć powinny na mocy Kodeksu Cywilnego.

Testament notarialny, holograficzny i allograficzny

Wyróżniamy kilka typów testamentu:

  • Testament notarialny, czyli jak sama nazwa wskazuje – testament sporządzony w formie notarialnej, w kancelarii notariusza.
  • Testament holograficzny, czyli zwykły. Sporządza go spadkodawca osobiście, pismem odręcznym. To bardzo istotne – testament spisany na komputerze lub maszynie do pisania jest nieważny. Pismo odręczne ma służyć do ewentualnej analizy grafologicznej, w razie prób podważenia testamentu, w sytuacji konfliktu między spadkobiercami.
  • Testament allograficzny to przekazanie ostatniej woli, w obecności przynajmniej dwóch świadków, przedstawicielowi jednej z władz publicznych: prezydentowi, burmistrzowi lub wójtowi, starości, marszałkowi województwa, sekretarzowi powiatu i gminy, albo kierownikowi urzędu stanu cywilnego.

Czytaj też: Spadek – najważniejsze informacje. Jak nabyć spadek?

Testament u notariusza

Jeśli mielibyśmy polecać którąś z form testamentu, będzie to testament notarialny. Dlaczego warto podpisać testament u notariusza? Przede wszystkim dlatego, że notariusz ma obowiązek dopełnić wszystkich formalności, które gwarantować będą ważność testamentu.

Na notariuszu spoczywa zatem ustalenie, czy spadkodawca spisując testament ma pełnię praw do tej czynności, czy jest świadomy, czy działa zgodnie ze swoją wolą, czy nie jest do niczego i przez nikogo przymuszany. Rzetelne wywiązanie się z tego obowiązku minimalizuje ryzyko skutecznego podważenia testamentu.

Ile kosztuje testament?

Koszt przygotowania testamentu notarialnego to zaledwie 50 złotych. Tyle wynosi maksymalna taksa notarialna za spisanie testamentu. Więcej zapłacimy jedynie zawierając w testamencie zapis, polecenie lub pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku – w takiej sytuacji taksa notarialna wynosi 150 złotych. U notariusza można jeszcze załatwić odwołanie testamentu, co kosztuje 30 złotych.

Sprawdź: Dziedziczenie mieszkania – komunalne, spółdzielczo-własnościowe

Podważenie testamentu

Podważenie testamentu notarialnego, jak powiedzieliśmy, będzie trudniejsze, niż zwykłego. Nie mniej, notariusz również jest tylko człowiekiem, a jego kontakt ze spadkobiercą jest ograniczony do wykonania zleconej czynności, więc i w tym przypadku zdarzają się błędy.

Dlatego przyjrzyjmy się powodom, dla których podważenie testamentu przez jednego ze spadkobierców może być skuteczne, zarówno w przypadku testamentu notarialnego, jak i pozostałych form testamentu.

Jeżeli chodzi o testament holograficzny, przyczyną podważenia mogą być już same względy formalne – testament jest nieważny, jeśli nie został spisany pismem odręcznym, brakuje podpisu itd. Nieważny jest też testament spisany wspólnie np. przez małżonków. Pamiętajmy – testament zawsze musi być dokumentem indywidualnym. Ponieważ tego typu testamenty z reguły nie są sporządzane przez prawników, łatwo w nich o błąd.

W przypadku testamentu alograficznego przyczyną podważenia może być np. niewłaściwy skład, który wysłucha ostatniej woli oraz inne błędy formalne, aczkolwiek tego typu nieprofesjonalne zdarzenia są coraz rzadsze.

Stosunkowo najtrudniej o błąd formalny w przypadku testamentu notarialnego.

Natomiast w przypadku wszystkich typów testamentu zaistnieć mogą przesłanki merytoryczne, które sprawią, że będzie on nieważny i tak jak wspomnieliśmy, czasem nawet notariusz nie jest w stanie ich ustalić.

Testament jest nieważny, gdy powstał:

  • w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
  • pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
  • pod wpływem groźby.

Zobacz też: Darowizna dla dziecka, wnuka – jak przekazać? Podatek

Wydziedziczenie w testamencie notarialnym

Testament jest dokumentem, w który można zapisać tak zwane wydziedziczenie. Wydziedziczenie nie jest pozbawieniem kogoś wprost prawa do majątku, nie jest też pominięciem kogoś w testamencie. Wydziedziczenie to pozbawienie kogoś praw do tzw. zachowku.

O co chodzi? Zachowek to rekompensata ekonomiczna dla osób, które pominięto w testamencie, a które powinny dziedziczyć w sposób ustawowy, na mocy Kodeksu Cywilnego, gdyby nie było testamentu. Jeśli spadkodawca nie chce, żeby wydziedziczony otrzymał zachowek od osób, które otrzymają po nim spadek, musi to zapisać w testamencie.

Wykonawca testamentu

Na koniec wspomnijmy jeszcze o funkcji wykonawcy testamentu. Jest to osoba (lub osoby) wyznaczona przez spadkodawcę w testamencie. Wykonawca testamentu zarządza majątkiem spadkowym, reguluje długi spadkowe, a na koniec przekazuje spadkobiercom majątek wedle wskazań zapisanych w testamencie. Jest to funkcja odpowiedzialna, nie zawsze prosta i przyjemna. Ktoś, kto nie chce być wykonawcą testamentu, mimo iż został do tego wyznaczony, musi złożyć specjalne oświadczenie przed sądem.

Czytaj też: Dyspozycja na wypadek śmierci – informacje