Odprawa emerytalna to dodatkowy zastrzyk gotówki na „jesień życia”. Odprawę emerytalną wypłaca ostatni pracodawca, po rozwiązaniu umowy o pracę i przejściu zatrudnionego na emeryturę. Zobacz, jak obliczyć odprawę emerytalną, jak wygląda odprawa emerytalna przyznawana na podstawie Kodeksu Pracy, odprawa emerytalna nauczyciela, a jak odprawa emerytalna pracownika samorządowego.

Odprawa emerytalna

Odprawa emerytalna należy się prawie każdemu. Nie zależy ona od dobrej woli pracodawcy, prawo do jej otrzymania wynika wprost z Kodeksu Pracy. Stanowi on, że odprawę emerytalną wypłaca ostatni pracodawca, u którego zatrudniony był pracownik przed udaniem się na emeryturę. Warunkiem jest:

  • jednoczesne skorzystanie z uprawnień emerytalnych,
  • rozwiązanie stosunku pracy z danym pracodawcą.

 Odprawy emerytalnej nie dostaniemy natomiast w przypadku:

  • zwolnienia dyscyplinarnego,
  • kiedy pracownik sam rozwiązał umowę bez wypowiedzenia.

Czytaj też: Okres ochronny przed emeryturą – czy jest i ile wynosi?

Kodeks pracy odprawa emerytalna

Prawo do odprawy emerytalnej nie zależy ani od ogólnego stażu pracy, ani od tego, jak długo było się zatrudnionym w ostatnim miejscu pracy. Co ważne, kodeks pracy stanowi, że pracownik ma prawo tylko do jednej odprawy emerytalnej. Aczkolwiek eksperci wyjaśniają, że w przypadku równorzędnego pozostawania w stosunku pracy w dwóch lub więcej miejscach i jednoczesnego rozwiązania umów w każdym z zakładów pracy w związku z przejściem na emeryturę, odprawę emerytalną powinni wypłacić wszyscy pracodawcy.

Sprawdź: Emerytura po mężu – ile procent otrzyma żona

Wysokość odprawy emerytalnej

Kodeks pracy określa również wysokość odprawy emerytalnej – to jednokrotność miesięcznego wynagrodzenia. Pytanie – czym jest miesięczne wynagrodzenie, bo przecież w wielu wypadkach nie ogranicza się ono do stałej pensji. Do obliczenia wysokości odprawy emerytalnej stosuje się przepisy rozporządzenia z 1996 roku w sprawie „sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie nie wykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych i innych należności”, a także z wydanego rok później rozporządzenia dotyczącego zasad udzielania i wynagradzania za urlop.

Jak obliczyć odprawę emerytalną

Generalnie bowiem, odprawę emerytalną w wysokości miesięcznego wynagrodzenia oblicza się tak, jak ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop.

Po pierwsze:

  • sumuje się wysokość miesięcznego wynagrodzenia podstawowego, dodatku stażowego i innych stałych składników pensji.

Po drugie:

  • dodaje się do tego składniki zmienne. Jeśli przysługują one za okresy do 1 miesiąca, stosuje się średnią z ostatniego kwartału, jeżeli powyżej 1 miesiąca – średnią z ostatniego roku.

Kwestią dyskusyjną przez dłuższy czas było, czy w poczet takich składników zmiennych należy wliczać premie uznaniowe. Obecnie przyjmuje się, że nie powinny one być brane pod uwagę przy wyliczaniu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, a co za tym idzie – także przy wyliczaniu wysokości odprawy emerytalnej.

Przeczytaj też: Podatek od odprawy

Odprawa emerytalna nauczyciela

Są zawody, w których odprawa emerytalna jest wyższa. Na przykład odprawa emerytalna dla nauczyciela to równowartość dwóch albo trzech miesięcznych pensji. Wynika to wprost z Karty Nauczyciela. A ta, w artykule 87 mówi tak:

„Nauczycielowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne (…) przyznaje się odprawę w wysokości dwumiesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem jego pracy”. Warunek – odprawa emerytalna przysługuje, jeśli nauczyciel nie skorzystał z 6-miesięcznej odprawy, określonej w art, 28 Karty Nauczyciela.

Należy też pamiętać, że odprawa emerytalna nauczyciela w wysokości dwumiesięcznych zarobków dotyczy osób, które pracowały w szkole do 20 lat. W przypadku zatrudnienia dłuższego niż 20 lat, przysługuje odprawa emerytalna w wysokości trzech wynagrodzeń. W przypadku nauczycieli, dokładną wysokość odprawy emerytalnej również określa się na zasadach, które są wykorzystywane do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.

Zobacz też: Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli – czym są?

Odprawa emerytalna pracownika samorządowego

W korzystniejszej sytuacji, niż ta, która wynika z Kodeksu Pracy, są też między innymi osoby zatrudnione w samorządach. Odprawa emerytalna pracownika samorządowego to równowartość 6 miesięcznych wynagrodzeń, chyba że wewnętrzne przepisy danej jednostki przyznają prawo do jeszcze wyższej wypłaty.

Mówiąc dokładniej, już osobom mającym 10-letni staż zawodowy, przysługuje 2-miesięczna odprawa w związku z odejściem na emeryturę lub rentę, choć przy tak krótkim okresie pracy, w naturalny sposób dotyczy to odpraw związanych z rentą, nie emeryturą. W przypadku 15-letniego stażu wysokość odprawy emerytalnej wzrasta do równowartości 3 miesięcznych wynagrodzeń, ale i ten przypadek dotyczy osób zdecydowanie zbyt młodych na emeryturę. Natomiast mając przynajmniej 20 lat stażu można liczyć na dodatkową wypłatę w wysokości 6-miesięcznych zarobków.

Odprawa emerytalna w budżetówce

Te same zasady dotyczą odprawy emerytalnej w budżetówce, począwszy od wysokich rangą urzędników państwowych, na pracownikach niższego szczebla kończąc. Również pracownicy korpusu służby cywilnej mogą liczyć na 6-miesięczną odprawę emerytalną, jeśli przepracowali minimum 20 lat.

Czytaj też: Emerytura po 40 latach pracy bez względu na wiek – zasady