Hospicjum domowe sprawuje opiekę nad nieuleczalnie chorymi w miejscu ich zamieszkania. Opieka paliatywna w domu ma za zadanie ułatwić godne przeżycie ostatnich chwil wśród najbliższych. Domowe hospicjum zapewnia opiekę lekarza, pielęgniarki, psychologa, fizjoterapeuty. Trzeba jednak pamiętać, że opieka nad chorym w domu w dużej mierze spadnie na barki jego opiekuna lub opiekunów. Należy o tym pamiętać, decydując się na hospicjum domowe.

Co to jest hospicjum domowe?

Zanim podejmiesz decyzję o leczeniu paliatywnym w domu, sprawdź co to jest hospicjum domowe, na czym polega jego pomoc, kto może liczyć na opiekę w ramach hospicjum domowego, jak załatwić niezbędne formalności, jakie są kryteria zakwalifikowania do domowego hospicjum.

Czytaj też: Opieka paliatywna (hospicyjna) – co oznacza, jak wygląda?

Hospicjum domowe

Żeby odpowiedzieć na pytanie, czym jest hospicjum domowe, powiedzmy najpierw, czym jest w ogóle hospicjum. Pojęcie to wywodzi się od łacińskiego słowa hospitium czyli gościna. Przed wiekami oznaczało ono miejsce, gdzie podróżny mógł uzyskać schronienie. Z biegiem lat znaczenie słowa hospicjum ewoluowało, przez długi czas tak określane były szpitale i przytułki dla bezdomnych. Dopiero stosunkowo niedawno termin ten nabrał współczesnego znaczenia. Obecnie w ten sposób określamy miejsca, w których realizowana jest tak zwana opieka paliatywna, polegająca na zapewnieniu pomocy:

  • medycznej,
  • psychologicznej
  • i społecznej umierającemu człowiekowi i jego rodzinie.

Hospicja, których dziesiątki tysięcy działają obecnie na świecie, są rozwinięciem idei i obserwacji wyniesionych z pierwszego takiego miejsca – St.Joseph’s Hospice w Londynie. W Polsce ruch hospicyjny rozwija się od lat 80. XX wieku. Opiekę hospicyjną świadczy się obecnie stacjonarnie, w samych hospicjach, ale także w warunkach domowych – gdzie hospicjum niejako „przyjeżdża” do chorego.

Zobacz: Opieka nad osobami starszymi – porady, prawo

Opieka paliatywna w domu

Na czym polega hospicjum domowe? Hospicjum domowe, wbrew nieco mylącej nazwie, nie mieści się oczywiście w domu pacjenta. Hospicjum domowe to takie hospicjum, które obejmuje swoją opieką pacjentów pozostających w swoich domach, w promieniu do 30 kilometrów od siedziby hospicjum, a jeśli chodzi o hospicjum domowe dla dzieci, obszar działania wzrasta do 100 km.

Tak jak powiedzieliśmy, hospicjum domowe „przyjeżdża” do pacjenta, a konkretnie mówiąc, przyjeżdżają: lekarz, pielęgniarka, a także – w miarę potrzeb – psycholog, fizjoterapeuta, pracownik socjalny. Przyjeżdżają też wolontariusze, którzy są siłą napędową wielu hospicjów. Liczba wizyt zależy od stanu chorego i realnego zapotrzebowania. W praktyce – najczęściej do pacjentów przyjeżdżają pielęgniarki (2-3 razy w tygodniu).

Hospicjum domowe NFZ

Narodowy Fundusz Zdrowia informuje, że warunkiem realizacji tak zwanych świadczeń gwarantowanych w ramach opieki paliatywnej i hospicyjnej, są:

  • przedstawienie skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego,
  • wskazania medyczne, a w szczególności fakt występowania jednostki chorobowej wykazanej w załączniku do rozporządzenia, nierokującej nadziei na wyleczenie.

Ostateczną decyzję o objęciu pacjenta opieką paliatywną i hospicyjną podejmuje lekarz udzielający świadczeń w hospicjum domowym.

Sprawdź: Zasiłek opiekuńczy na osobę starszą – jak uzyskać, komu przysługuje?

Hospicjum domowe – na czym polega?

Pacjent zakwalifikowany do leczenia w ramach hospicjum domowego może liczyć na:

  • całodobowy dostęp przez 7 dni w tygodniu do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanej przez lekarza, w zależności od potrzeb. Porady lekarskie udzielane muszą być nie rzadziej niż 2 razy w miesiącu;
  • całodobowy dostęp przez 7 dni w tygodniu do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanej przez pielęgniarkę, w zależności od potrzeb. Wizyty pielęgniarskie muszą się odbywać nie rzadziej niż 2 razy w tygodniu;
  • wizyty psychologa i fizjoterapeuty w zależności od potrzeb, ustalane indywidualnie przez lekarza;
  • bezpłatne wypożyczenie przez hospicjum wyrobów medycznych.

Opieka paliatywna w domu chorego

Naturalnym jest, że większość umierających woli spędzić ostatnie chwile życia w domu, a nie na oddziale szpitalnym, czy w budynku hospicjum. Hospicjum domowe jest wspaniałym, humanitarnym wyjściem naprzeciw tej potrzeby. Jednak opieka w ramach hospicjum domowego odbywać się może dopiero po spełnieniu kilku warunków:

  • osoba chora musi posiadać przynajmniej jednego opiekuna, który będzie się nią zajmować przez 24-godziny na dobę;
  • lekarz prowadzący nie planuje działań przedłużających życie, takich jak intensywna terapia, chemoterapia. Pacjentowi leczonemu w warunkach domowego hospicjum nie przysługuje w ramach świadczeń gwarantowanych leczenie farmakologiczne ani badania, które są częścią pakietu przynależnemu opiece stacjonarnej;
  • pacjent ma rozpoznanie jednej z chorób uprawniających do skorzystania z pakietu świadczeń gwarantowanych.

Sprawdź: Na co zwrócić uwagę wybierając dom seniora?

Skierowanie do hospicjum domowego

Według wytycznych Ministerstwa Zdrowia, na świadczenia w ramach opieki paliatywno-hospicyjnej mogą liczyć osoby dotknięte następującymi chorobami:

  • choroba wywołana przez ludzki wirus upośledzenia odporności HIV (chodzi o AIDS),
  • nowotwory,
  • następstwa chorób ośrodkowego układu nerwowego,
  • układowe zaniki pierwotne zajmujące ośrodkowy układ nerwowy,
  • kardiomiopatia,
  • niewydolność oddechowa,
  • owrzodzenie odleżynowe.

Lista ta dotyczy osób powyżej 18 roku życia. Wykaz chorób w przypadku dzieci jest dużo szerszy, ze szczegółami można się zapoznać między innymi na stronie Ministerstwa Zdrowia.

Zobacz więcej: Opieka nad osobami starszymi – o czym należy pamiętać?

Opieka nad chorym w domu

Opieka nad chorym w domu jest ogromnym wyzwaniem dla najbliższych. Z jednej strony otrzymują oni możliwość spędzenia ostatnich chwil z umierającym, z drugiej strony oznacza to dla nich ogromny wysiłek – często fizyczny, a prawie zawsze – psychiczny. Podejmując wspólną z chorym decyzję o przyjęciu pomocy hospicjum domowego należy o tym aspekcie pamiętać. Pamiętajmy też jednak, że hospicjum domowe udziela pomocy także najbliższym umierającego. Nie należy się krępować, aby o taką pomoc poprosić.

Zobacz też: Sanatorium poszpitalne – komu się należy?