Grupa inwalidzka to określenie wciąż będące w powszechnym użyciu, mimo iż od 20 lat obowiązuje nowy system orzecznictwa – zamiast grupy inwalidzkiej można uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, a także orzeczenie o niezdolności do pracy. Mimo to wiele osób zwyczajowo używa starego określenia grupa inwalidzka, zamiast nowych stopni. Zresztą osoby, które przed laty otrzymały określoną grupę inwalidzką, zachowały swoje uprawnienia.

Grupa inwalidzka

Do 1997 roku na mocy orzeczenia komisji lekarskiej ds. inwalidztwa i zatrudnienia, można było otrzymać jedną z grup inwalidzkich. Ich nazewnictwo było proste:

  • 1 grupa inwalidzka,
  • 2 grupa inwalidzka,
  • 3 grupa inwalidzka.

Od 1997 roku istnieje zupełnie nowy system orzecznictwa.

Sprawdź: Choroba zawodowa – definicja. Wykaz chorób zawodowych

Niepełnosprawność i niezdolność do pracy

Miejskie lub powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności wydają orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Są to orzeczenia do celów tak zwanych nierentowych. Stopnie te w dużej mierze pokrywają się z dawnymi grupami inwalidzkimi, dlatego nazwa grupa inwalidzka nadal pozostaje powszechnie w użyciu jako nazwa zwyczajowa – łatwiej powiedzieć „mam 1 grupę inwalidzką” niż „mam orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności”.

Oprócz tego funkcjonuje jeszcze trzystopniowy podział ze względu na stopień niezdolności do pracy – w tym przypadku chodzi o orzeczenia wydawane przez orzeczników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Grupa inwalidzka a stopień niepełnosprawności

W obecnej nomenklaturze stosuje się, tak jak w przypadku grup inwalidzkich, trzy stopnie niepełnosprawności:

  • znaczny (dawniej 1 grupa inwalidzka). Osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności ma naruszoną sprawnością organizmu, jest niezdolna do pracy albo zdolna do podjęcia pracy, ale tylko w warunkach pracy chronionej. Jet to również osoba wymagająca w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
  • umiarkowany (dawniej 2 grupa inwalidzka). Osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ma naruszoną sprawnością organizmu, jest niezdolna do pracy albo zdolna do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagająca czasowej, albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
  • lekki (dawnie 3 grupa inwalidzka). Osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ma naruszoną sprawnością organizmu, powodującą w istotny sposób obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności jakie wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną; albo też jest to osoba mająca ograniczenie w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

Zobacz: Odprawa rentowa – po ustaniu zatrudnienia i świadczeniu

Grupa inwalidzka a stopień niezdolności do pracy

Do celów rentowych orzecznicy ZUS orzekają natomiast o stopniu niezdolności do pracy. Podział ten jest również trzystopniowy. Stając przed komisją ZUS, można uzyskać orzeczenie stwierdzające:

  • całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji,
  • całkowitą niezdolność do pracy,
  • częściową niezdolność do pracy lub celowość przekwalifikowania zawodowego.

Grupa inwalidzka – jakie choroby

Przy ustalaniu stopnia niepełnosprawności, czyli dawnej grupy inwalidzkiej, komisje biorą pod uwagę stan zaawansowania wielu chorób. Potencjalnie do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności kwalifikują między innymi:

  • upośledzenie umysłowe w stopniu od umiarkowanego po głębokie,
  • choroby i zaburzenia psychiczne, takie jak schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa, demencja,
  • upośledzenia narządów ruchu, zarówno pourazowe, jak i wynikające ze schorzeń (na przykład zapalenie stawów i kręgosłupa),
  • epilepsja,
  • choroby neurologiczne, w tym m.in. uszkodzenia nerwów, udar przemijający, odwracalny i dokonany,
  • choroby układu pokarmowego, w tym np. przewlekłe zapalenie trzustki,
  • choroby układu oddechowego, takie jak niewydolność oddechowa,
  • choroby układu krążenie – między innymi choroba niedokrwienna serca, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie tętnicze wywołujące powikłania narządowe, miażdżyca, niewydolność żył głębokich,
  • nowotwory – między innymi mózgu, układu pokarmowego, narządów płciowych,
  • choroby narządów słuchu, wzroku i mowy.

Zobacz też: Jak wybrać wózek inwalidzki

Grupa inwalidzka – przywileje

Posiadanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności daje określone korzyści. Dawne grupy inwalidzkie zapewniają między innymi skrócenie dobowego oraz tygodniowego czasu pracy (do 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo w przypadku znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności), zwolnienie z obowiązku opłacania abonamentu RTV, ulgi podatkowe, ulgi w opłatach za komunikację miejską i miejsca parkingowe w miastach (karty parkingowe) , możliwość udziału w turnusach rehabilitacyjnych, dofinansowanie do zakupu sprzętu ortopedycznego, pomoc w likwidacji barier architektonicznych w najbliższym otoczeniu, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek mieszkaniowy, usługi socjalne i opiekuńcze, a także wiele innych udogodnień.

Z kolei orzeczenie o stopniu niezdolności do pracy służy do wydania decyzji rentowej.

Praca z grupą inwalidzką

Praca z grupą inwalidzką, czyli orzeczeniem o niepełnosprawności, jest jak najbardziej możliwa. Dodatkowo pracownikowi należą się w takiej sytuacji pewne przywileje, tak jak wspomniany wcześniej krótszy dzień i tydzień pracy. Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mają też prawo do drugiej 15-minutowej przerwy w ciągu dnia pracy (czyli w sumie do 30 minut przerwy).

Znaczny i umiarkowany stopień niepełnosprawności daje też dodatkowych 10 dni urlopu w ciągu roku. Na czas uczestnictwa np. w turnusie rehabilitacyjnym, raz w ciągu roku można skorzystać również z 21-dniowego zwolnienia z pracy.

Czytaj również: Nagroda jubileuszowa (jubileuszówka) – jak obliczyć?