Balneologia, a dokładniej leczenie balneologiczne polega na wykorzystaniu w procesie profilaktyki, leczenia i rehabilitacji, naturalnych surowców leczniczych. Specjalistą w tej dziedzinie jest lekarz balneolog, który może zalecić odpowiednią kurację leczniczą, dostosowaną do indywidualnego zapotrzebowania pacjenta.

Balneologia w Polsce zaczęła być nagłaśniana w XVI w. za sprawą dzieła, którego autorem jest Wojciech Oczko. To jedna z naturalnych metod leczenia, którą wykorzystuje się najczęściej w czasie leczenia sanatoryjnego, a także w szpitalach uzdrowiskowych oraz zakładach przyrodoleczniczych.

Jej korzenie sięgają aż starożytności, a jednym z prekursorów balneologii jest Hipokrates, mówiący o znaczeniu kuracji wodnych w zwalczaniu różnorakich schorzeń.

Balneologia – co to jest?

Balneologia to jedna z gałęzi wiedzy medycznej, która wykorzystuje wiele, różnych surowców mineralnych.

Do najczęściej stosowanych surowców, zaliczyć należy m.in.:

  • gazy lecznicze – te, które są zwykle wykorzystywane w czasie leczenia balneologicznego to: radon, powietrze, dwutlenek węgla oraz siarkowodór,
  • wody mineralne – aby woda mogła zostać określona mianem mineralnej, musi mieć w sobie minimum 1000 mg składników mineralnych w jednym litrze. Najpopularniejsze wody należące do tej kategorii to: termalne, chlorkowo-sodowe, siarczkowo-siarkowodorowe oraz wodorowęglanowe,
  • peloidy – peloidoterapia opiera się głównie na zabiegach z wykorzystaniem cennego surowca, jakim jest borowina. Z jej użyciem wykonuje się m.in. takie zabiegi, jak: kąpiele borowinowe, okłady z borowiny, nasiadówki borowinowe, a także tampony borowinowe.

Ponadto, niezwykle ważną rolę odgrywa również klimatoterapia, czyli wpływ warunków klimatycznych. Zaliczyć tutaj należy np. ćwiczenia ruchowe na świeżym powietrzu, naturalne inhalacje czy kąpiele słoneczne.

Zobacz: Fala uderzeniowa – terapia, zabieg, przeciwwskazania

Lekarz balneolog – czyli kto?

Balneolog lekarz to specjalista, który zajmuje się leczeniem, rehabilitacją lub profilaktyką pacjentów, z wykorzystaniem naturalnych surowców mineralnych, takich właśnie jak borowina, kąpiele lecznicze czy naturalne inhalacje.

Lekarza balneologa przede wszystkim można spotkać w takich miejscach, jak:

Najczęściej jest on odpowiedzialny za dobór odpowiednich zabiegów, a nie czynne uczestnictwo w czasie ich wykonywania. W miejscach uzdrowiskowych całodobowy dyżur pełnią zwykle pielęgniarki. Z pacjentami współpracują również lekarze z innych dziedzin, a także fizjoterapeuci i wyspecjalizowani rehabilitanci.

Główne zadania balneologa to:

  • wykonanie testów,
  • wypisywanie skierowań na leczenie,
  • przeprowadzanie badań,
  • dobór odpowiednich kuracji,
  • dbałość o dokumentację medyczną,
  • poinformowanie o wskazaniach i przeciwwskazaniach do wykonywania danych zabiegów.

Sprawdź: Krioterapia – kriokomora, kriosauna. Przeciwwskazania i skutki uboczne

Balneologia – zabiegi

Balneologia to pojęcie ogólne, które należy podzielić na różne zabiegi. Do najczęstszych kuracji z wykorzystaniem surowców mineralnych zaliczyć należy:

Ważną rolę w leczeniu, rehabilitacji oraz profilaktyce pacjentów pełnią również takie rodzaje naturalnych kuracji, jak: fizykoterapia, tlenoterapia, hydroterapia, kinezyterapia oraz klimatoterapia.

Balneologia i medycyna fizykalna – wskazania

Leczenie z wykorzystaniem balneologii ma swoje zastosowanie w wielu rodzajach schorzeń. Ten rodzaj terapii najczęściej zalecany jest przy takich dolegliwościach, jak:

Choroby układu krwionośnego:

  • nadciśnienie tętnicze krwi,
  • stany po zawale serca,
  • choroba wieńcowa.

Schorzenia układu nerwowego:

Choroby reumatologiczne i ortopedyczne:

  • osteoporoza,
  • skrzywienie kręgosłupa,
  • dna moczanowa,
  • wady postawy,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • choroby zwyrodnieniowe.

Schorzenia układu oddechowego:

  • przewlekła obturacyjna choroba płuc,
  • astma,
  • przewlekły nieżyt oskrzeli.

Choroby skóry:

  • bielactwo,
  • łuszczyca.

Dodatkowo balneologia wykorzystywana jest u osób z problemami przemiany materii, a więc m.in. z : otyłością, cukrzycą, nadwagą czy niedoczynnością tarczycy.

Zobacz też: Kinesiotaping – jak stosować taśmy kinezjologiczne (plastry kinezjologiczne)

Balneologia – przeciwwskazania

Warto pamiętać, iż tak jak przy większości zabiegów, również i w balneologii występują przeciwwskazania. Zawsze należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, chorobach przewlekłych, operacjach czy alergiach, by uniknąć niechcianych działań niepożądanych.

Do głównych przeciwwskazań balneologii należą:

  • padaczka,
  • nowotwory,
  • ostre oraz przewlekłe schorzenia zakaźne,
  • choroby psychiczne w zaawansowanym stadium,
  • alkoholizm,
  • narkomania,
  • zaawansowania niewydolność krążenia,
  • nietrzymanie moczu – w dalekim stadium rozwoju,
  • nadciśnienie tętnicze III-go stopnia,
  • poważne zaburzenia rytmu serca,
  • niedokrwienne choroby kardiologiczne.

Autor: Katarzyna Pawlik

Czytaj również: Kinezyterapia – rehabilitacja ruchowa i ćwiczenia rehabilitacyjne