Jeśli serce pracuje zbyt szybko lub zbyt wolno, to sygnał by odwiedzić lekarza kardiologa. Arytmia serca jest często spowodowana nadmiernym stresem lub używkami, ale może także zwiastować poważne choroby układu sercowo-naczyniowego. Dowiedz się, co to jest arytmia serca, jakie ma przyczyny oraz jak przebiega jej leczenie.

Co to jest arytmia serca?

Arytmię serca można określić jako zaburzenie rytmu serca. Żeby zrozumieć, czym jest arytmia, trzeba wiedzieć, jak wygląda prawidłowa praca serca. Otóż praca mięśnia sercowego jest uzależniona od przepływu bodźców elektrycznych. Impulsy elektryczne przebiegają od węzła zatokowo-przedsionkowego, gdzie są wytwarzane, przez węzeł przedsionkowo-komorowy, komórki Purkiniego, do komórek mięśnia sercowego. By wyrazić się bardziej obrazowo – najpierw dochodzi do skurczu przedsionków serca, które wtłaczają krew do komór serca; następnie kurczą się komory, a krew przedostaje się do naczyń krwionośnych, przez które zaopatruje cały organizm w niezbędny do życia tlen.

Serce pracuje bez przerwy, rytmicznie. W ciągu minuty jest pobudzane przez impulsy elektryczne 60-80 razy. Odpowiedni przepływ bodźców elektrycznych, sprawia, że serce pracuje prawidłowo, co w nomenklaturze medycznej nazywa się rytmem zatokowym. Jeśli proces wytwarzania lub przewodzenia impulsów jest zaburzony, wówczas mówi się o arytmii serca, ewentualnie dysrytmii.

Arytmie serca można podzielić na dwie grupy. Pierwsza grupa to zaburzenia związane z przyspieszeniem akcji serca, czyli tachyarytmie. Wśród nich wyróżnia się arytmie nadkomorowe i komorowe. Druga grupa to dysrytmie związane ze zbyt wolną pracą serca – bradyarytmie, pośród których wymienia się blok przedsionkowo-komorowy i śródkomorowy.

Do zaburzeń serca nadkomorowych zalicza się:

  • pojedyncza ekstrasystolia nadkomorowa,
  • tachykardia zatokowa,
  • migotanie przedsionków,
  • trzepotanie przedsionków,
  • częstoskurcz przedsionkowy,
  • częstoskurcz węzłowy napadowy nawrotny.

Arytmie komorowe natomiast obejmują:

  • pojedynczą ekstrasystolią komorową,
  • przyspieszony rytm komorowy,
  • częstoskurcz komorowy,
  • migotanie komór.

Przyczyny arytmii serca

Arytmia serca najczęściej występuje u osób z wadami lub chorobami serca takimi jak:

  • niewydolność serca,
  • choroba niedokrwienna,
  • kardiomiopatia,
  • wypadanie płatka zastawki dwudzielnej
  • czy nadciśnienie tętnicze.

Zaburzenia rytmu serca mogą być także objawem nadczynności tarczycy, choroby ogólnoustrojowej, zakażenia wirusowego, bakteryjnego czy grzybiczego. Warto jednak pamiętać, że arytmia nie zawsze jest spowodowana chorobą. Istnieje bowiem wiele czynników środowiskowych, które mogą wpłynąć negatywnie na pracę serca. Do takich czynników zalicza się:

  • stres oraz silne przeżycia emocjonalne,
  • palenie papierosów,
  • spożywanie nadmiernej ilości alkoholu,
  • picie dużej ilości kawy,
  • hipokaliemia,
  • hipomagnezemia,
  • przyjmowanie niektórych leków (np. chinidyna, glikozydy naparstnicy).

Objawy arytmii serca

Objawy arytmii serca są kwestią indywidualną. Jedni pacjenci nie odczuwają żadnych dolegliwości związanych z zaburzeniami pracy serca, inni skarżą się na uczucie kołatania serca, duszność, zmęczenie, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, spadek lub wzrost ciśnienia. Mogą także pojawić się mroczki przed oczami, zaburzenia pamięci i koncentracji, niepokój. Objawy odczuwane przez pacjenta będą oczywiście uzależnione od stopnia arytmii. Im większe zaburzenie w pracy serca, tym większe prawdopodobieństwo, że pacjent odczuje objawy arytmii.

Leczenie arytmii serca

Leczenie arytmii polega na ustaleniu przyczyny, która powoduje zaburzenia rytmu serca, a następnie na jej wyeliminowaniu. Celem lekarza nie jest opanowanie samej arytmii. Leczenie zwykle rozpoczyna się od wykonania szeregu badań diagnostycznych takich jak EKG, Holter EKG, badanie echokardiograficzne (echo serca). Lekarz powinien wykluczyć inne choroby, które mogą wywoływać arytmie. Na podstawie wyników badań określa się stopień arytmii. W przypadku łagodnej arytmii leczenie może ograniczyć się do rozmowy terapeutycznej oraz przepisania suplementów diety. Groźna arytmia serca natomiast wymaga leczenia farmakologicznego, wszczepienia kardiowertera/defibrylatora lub przeprowadzenia kardiowersji. Arytmię można także spróbować wyleczyć za pomocą ablacji, czyli celowego uszkodzenie fragmentu serca, który odpowiada za dysrytmię. Ablacje przeprowadza się z użyciem prądu o częstotliwości radiowej. Jest to metoda leczenia z wyboru.

Jakie leki na arytmię serca?

Arytmie leczy się tzw. lekami antyarytmicznymi, ale lekarze niechętnie przepisują je pacjentom z powodu licznych działań niepożądanych. Badania dowodzą, że tego typu leki mogą nawet powodować zaburzenia pracy serca. Z tego powodu poszukuje się nowych metod leczenia.

Jak zachować zdrowe serce?

Pomocne w zachowaniu zdrowego serca mogą być suplementy diety, szczególnie zawierające witaminy z grupy B, które uzupełniają niedobór bioenergii w komórkach mięśnia sercowego. W 2018 roku po kilkunastu latach badań nad 1-MNA (endogenna substancja pochodzenia witaminowego – metabolit witaminowy B3), wprowadzono na rynek innowacyjny suplement diety Menavitin Cardio zawierający 1-MNA i mikrokapsułkowany olej rybi, który jest źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega-3, kwasu dokozaheksaenowego (DHA) oraz kwasu eikozapentaenowego (EPA). Menavitin Cardio polecany jest jako uzupełnienie diety osobom dorosłym, które chcą wesprzeć prawidłowe funkcjonowanie serca.

Artykuł powstał we współpracy z Pharmena S.A.

Autor: Joanna Woźniak 

Bibliografia: 

  1. Jaszczyszyn E., Panaszek B., Podstawy elektrofizjologiczne, przyczyny i klasyfikacja zaburzeń rytmu serca – implikacje rokownicze i terapeutyczne, Family Medicine & Primary Care Review 2013; 15, 4: 573–580. 
  2. Kózka M., Majda A., Rumian B., Uwarunkowania napadowych zaburzeń rytmu serca u pacjentów hospitalizowanych w oddziale kardiologii, Hygeia Public Health 2015, 50(1): 119-126.